Historama Rond 1900

Welkom op Historama Rond 1900!

Een Website over de wereld tijdens de bloeiperiode 1870-1914


 

De tijd rond 1900: Het Belle Epoque

In Frankrijk noemt men de periode rond de eeuwwisseling van 1900 het 'Belle Epoque' ofwel De mooie eeuw. Dat was niet overdreven. Het tijdperk dat vooraf ging aan de Eerste Wereldoorlog kende de grootste economische groei die ooit in de geschiedenis heeft plaatsgevonden (inclusief meer recente groeiperiodes). Dat was het gevolg van de industriële revolutie die ongeveer een eeuw eerder was begonnen, maar nu duizelingwekkende vormen aannam. Dat deed de welvaart groeien, de kunst bloeien en de wereld onherkenbaar veranderen.


 

 

Triomfboog van de ingang bij de wereldtentoonstelling in Parijs in 1900 door René Biné. 

(Bron: Wikimedia)

 

Dynamisch tijdperk

De industriële revolutie had zijn weerslag op veel gebieden en veranderde het leven van de mensen compleet, waarbij een soort van domino-effect optrad. De technische en wetenschappelijke vooruitgang ging razendsnel dankzij een stortvloed aan uitvindingen en ontdekkingen. De gemiddelde levensstandaard steeg enorm en het inwoneraantal van veel steden leek wel te exploderen. Leefomstandigheden en huisvesting verbeterden en er ontstond een serieuze middenklasse.

Ondertussen kregen mensen meer scholing en emancipatie- en vakbewegingen kwamen op. Daardoor kregen men ook steeds meer vrije tijd, wat samen met de gestegen welvaart leidde tot het ontstaan van een vermaaksindustrie en consumptiemaatschappij, inclusief moderne media en reclamewereld. Ondertussen maakte een aanverwante revolutie op het gebied van vervoer en de uitvinding van de fotografie de wereld veel kleiner dan deze ooit was geweest.

Het was kortom een dynamische periode waarin de wereld, zij het vooral de westerse wereld, een complete metamorfose onderging. Ontwikkelingen die van grote invloed zijn geweest op hoe onze maatschappij er vandaag de dag uitziet. Toch is het een periode waar binnen de geschiedenis relatief weinig aandacht naar uitgaat. Met deze site hoop ik daar iets aan te doen en informatie te verschaffen over het leven zoals dat rond 1900 plaatsvond.

 

Arthur E. Grimshaw - The Strand, Londen, 1899. (Bron: Wikimedia)

In Groot-Brittannië bereikte de Victoriaanse periode zijn hoogtepunt tijdens de laatste decennia van de 19de eeuw. Victoria overleed in 1902, maar dat bracht niet meteen een breuk. Ook hier was de Eerste Wereldoorlog een belangrijker breekpunt. 

 

De keerzijde

Was het leven dan alleen maar geweldig gedurende het Belle Epoque? Natuurlijk niet. De geboorte van de nieuwe tijd ging gepaard met heel wat baringskrampen. Veel mensen konden zich maar moeilijk aanpassen aan zoveel veranderingen tegelijkertijd, wat leidde tot een rappe stijging van het aantal zenuwziektes. Er waren oorlogen en dubieuze praktijken in koloniale gebieden. Het zakenwezen kende de nodige uitwassen en veel arbeiders werden uitgebuit in de nieuwe fabrieken. De criminaliteit nam schrikbarend toe, maar er werden ook veel mensen onterecht gecriminaliseerd.

Ook aan deze keerzijde zal aandacht worden besteed op de website.  

 

Aanloop naar de Eerste Wereldoorlog?

Voor hedendaagse historici is het verleidelijk om de jaren tussen 1900 en 1914 te zien als een periode waarop de Eerste Wereldoorlog een logisch of minstens waarschijnlijk vervolg was. Of dat ook klopt is echter de vraag. Natuurlijk zijn er, zeker vanaf 1910, veel dingen gebeurd die tot de Eerste Wereldoorlog hebben geleid, maar tegelijkertijd is het ook duidelijk dat mensen die in de tijd zelf leefden deze absoluut niet aan zagen komen. En toen hij eenmaal was begonnen dacht iedereen dat het met een paar maanden weer voorbij zou zijn.  

Daarom is dit een kwestie om voorzichtig mee om te gaan. Sommige verwikkelingen vormden een aanloop naar de Grote Oorlog, maar veel zaken hoeven niet in dat licht te worden gezien.

 

De Dam in Amsterdam op een zogeheten fotochroom (handmatig ingekleurde foto) tussen 1890 en 1900. (Bron: Wikimedia)

In Nederland verliepen de ontwikkelingen trager en soms ook anders dan in andere Europese landen. Dat Amsterdam een echte tramstad zou worden was echter al vroeg bepaald.

 

Historama Rond 1900

Deze site wil een historisch beeld geven van het tijdperk rond 1900 en biedt binnen dat kader een breed spectrum aan onderwerpen. Kijk om een beeld te krijgen bij de categorieën in het menu boven aan deze pagina, bekijk de inhoudsopgave voor een overzicht van alle artikelen, kijk hieronder bij de nieuwste artikelen of gebruik de zoekmachine rechts bovenin.

In ieder geval veel leesplezier gewenst en groetjes,

Anne-Claire

 

 

Laatste nieuwe artikelen

 

Geschiedenis karren en wagens tot 1914

13 mei 2020

Van handkarren tot luxe paard met wagens

Het idee van een op wielen rijdend voertuig om goederen of mensen in te vervoeren, stamt uit de prehistorie. Karren en wagens bestaan daarmee al vele millennia. Toch waren er nooit zoveel in gebruik als in de decennia rond 1900. Juist toen er in toenemende mate nieuwe transportmiddelen als de trein en het stoomschip beschikbaar kwamen, waren er meer karren en wagens nodig dan ooit.

Meer lezen...


Publieksspelen tot 1896

23 april 2020

Op weg naar de moderne Olympische Spelen

Het concept 'Spelen' in de vorm van sportieve en soms ook culturele competities die voor publiek worden gehouden, is stokoud. Al sinds de vroege oudheid worden Spelen als evenementen of festival georganiseerd, waarvan sommigen nog steeds of weer bestaan. In de loop van de 19de eeuw beleefden dergelijke publieksspelen zelfs een opvallende revival en kwamen er...

Meer lezen...


Vernieuwingen sport en spel na 1850

31 maart 2020

Naar een nieuwe wereld voor sport en spel

Op het gebied van spelen veranderde er in Europa veel in de loop van de 19de eeuw. Daardoor zag het spel, en vooral de sport, er rond 1900 heel anders uit dan rond 1800 en nam ook het volume ervan flink toe. Er is echter geen speciale ontwikkeling aan te wijzen die al die veranderingen heeft aangezwengeld, zelfs de op echt alles van grote invloed zijnde...

Meer lezen...


De geschiedenis van sport en spel

18 maart 2020

Spelen als vrijetijdsbesteding in Europa

De homo ludens, de spelende mens, heeft de hele geschiedenis bestaan, maar kreeg niet altijd evenveel maatschappelijke ruimte om zich te uiten. Door de tijd heen ging dat op en neer. Na 1850 kwam er in Europa en de westerse wereld echter structureel meer belangstelling en tijd voor sport en spel, waardoor ook de aandacht voor de geschiedenis van spelen als vrijetijdsbesteding ...

Meer lezen...


Trams in Nederland rond 1900

24 januari 2020

Hoe Nederland een land van trams en buurtspoorwegen werd

Nederland kende tot ongeveer 1870 in vergelijking met andere westerse landen vrij weinig industrialisatie en urbanisatie. Daarnaast was Nederland Waterland al eeuwen gewend zich met boten en schepen te behelpen en was vervoer over land van minder belang. Na 1870 veranderde dat echter. Enerzijds begonnen industrie en ...

Meer lezen...


Geschiedenis van de slee tot 1914

18 december 2019

Een praktisch én leuk vervoermiddel

De slee is vermoedelijk het oudste transportmiddel over land. ... . Begrijpelijk, want het principe achter een slee is eenvoudig en je kunt er zowel mensen als goederen mee vervoeren. Al moet er natuurlijk wel een dik pak sneeuw liggen. Rond 1900 waren sleeën alles behalve passé. Het waren juist hoogtijdagen voor zowel de recreatieve als de nuttige slee. Tenslotte moesten ...

Meer lezen...


Vervoer met paarden rond 1900

30 november 2019

Hoe mensen te afhankelijk werden van het paard

Duizenden jaren geleden, diep in de vroege oudheid, moet het zijn begonnen. Mensen klauterden of sprongen op de rug van een, waarschijnlijk nog vrij wild, paard en reden ermee weg. Dat was het begin van een hechte samenwerking tussen mens en dier. Langzaam maar zeker ging men steeds meer paarden gebruiken voor steeds meer doeleinden, ...

Meer lezen...


Geschiedenis van de bus tot 1914

22 november 2019

Zoektocht naar de ideale bus

De bus is een veelbelovend vervoersmiddel. Dat begreep men al snel nadat in 1824 de eerste omnibus de weg op was gegaan. Hij kan grote groepen mensen tegelijkertijd vervoeren en gaan op plekken waar rails niet kunnen komen. Hoe interessant dat was, is en nog lang zal zijn, blijkt wel uit de overweldigende hoeveelheid bussen die er ook in onze tijd nog rondrijden. Er waart...

Meer lezen...


Geschiedenis openbaar vervoer 1830-1900

11 november 2019

Een explosie van mogelijkheden, maar niet genoeg

Vanaf ongeveer 1820 raakte de urbanisatie in een stroomversnelling, kwam er een scheiding tussen het stadscentrum en de woonwijken daaromheen en ontstond de forens. Mensen kregen ook meer vrije tijd en besteedden deze steeds vaker aan dagjes uit. Ondertussen had het platteland een groeiende behoefte aan ontsluiting met de stad. Zowel mensen als goederen vroegen om...

Meer lezen...


Reizen en vervoer tot 1914

17 oktober 2019

Vervoer neemt bezit van het dagelijkse leven

In de loop van de 19de eeuw kregen mensen in hun dagelijkse leven steeds meer te maken met het fenomeen 'vervoer'. Dat lijkt misschien een vreemde opmerking. Tenslotte hebben we ons altijd over kleinere of grotere afstanden verplaatst, al dan niet met behulp van voertuigen, dieren of beiden. Desondanks waren mensen helemaal niet op dagelijkse basis bezig met...

Meer lezen...