Historama Rond 1900

Welkom op Historama Rond 1900!

Een Website over de wereld tijdens de bloeiperiode 1870-1914


De tijd rond 1900: Het Belle Epoque

In Frankrijk noemt men de periode rond de eeuwwisseling van 1900 het 'Belle Epoque' ofwel De mooie eeuw. Dat was niet overdreven. Het tijdperk dat vooraf ging aan de Eerste Wereldoorlog kende de grootste economische groei die ooit in de geschiedenis heeft plaatsgevonden (inclusief meer recente groeiperiodes). Dat was het gevolg van de industriële revolutie die ongeveer een eeuw eerder was begonnen, maar nu duizelingwekkende vormen aannam. Dat deed de welvaart groeien, de kunst bloeien en de wereld onherkenbaar veranderen.


Triomfboog van de ingang bij de wereldtentoonstelling in Parijs in 1900 door René Biné. 

(Bron: Wikimedia)

 

Dynamisch tijdperk

De industriële revolutie had zijn weerslag op veel gebieden en veranderde het leven van de mensen compleet, waarbij een soort van domino-effect optrad. De technische en wetenschappelijke vooruitgang ging razendsnel dankzij een stortvloed aan uitvindingen en ontdekkingen. De gemiddelde levensstandaard steeg enorm en het inwoneraantal van veel steden leek wel te exploderen. Leefomstandigheden en huisvesting verbeterden en er ontstond een serieuze middenklasse.

Ondertussen kregen mensen meer scholing en emancipatie- en vakbewegingen kwamen op. Daardoor kregen men ook steeds meer vrije tijd, wat samen met de gestegen welvaart leidde tot het ontstaan van een vermaaksindustrie en consumptiemaatschappij, inclusief moderne media en reclamewereld. Ondertussen maakte een aanverwante revolutie op het gebied van vervoer en de uitvinding van de fotografie de wereld veel kleiner dan deze ooit was geweest.

Het was kortom een dynamische periode waarin de wereld, zij het vooral de westerse wereld, een complete metamorfose onderging. Ontwikkelingen die van grote invloed zijn geweest op hoe onze maatschappij er vandaag de dag uitziet. Toch is het een periode waar binnen de geschiedenis relatief weinig aandacht naar uitgaat. Met deze site hoop ik daar iets aan te doen en informatie te verschaffen over het leven zoals dat rond 1900 plaatsvond.

 

Arthur E. Grimshaw - The Strand, Londen, 1899. (Bron: Wikimedia)

In Groot-Brittannië bereikte de Victoriaanse periode zijn hoogtepunt tijdens de laatste decennia van de 19de eeuw. Victoria overleed in 1902, maar dat bracht niet meteen een breuk. Ook hier was de Eerste Wereldoorlog een belangrijker breekpunt. 

 

De keerzijde

Was het leven dan alleen maar geweldig gedurende het Belle Epoque? Natuurlijk niet. De geboorte van de nieuwe tijd ging gepaard met heel wat baringskrampen. Veel mensen konden zich maar moeilijk aanpassen aan zoveel veranderingen tegelijkertijd, wat leidde tot een rappe stijging van het aantal zenuwziektes. Er waren oorlogen en dubieuze praktijken in koloniale gebieden. Het zakenwezen kende de nodige uitwassen en veel arbeiders werden uitgebuit in de nieuwe fabrieken. De criminaliteit nam schrikbarend toe, maar er werden ook veel mensen onterecht gecriminaliseerd.

Ook aan deze keerzijde zal aandacht worden besteed op de website.  

 

Aanloop naar de Eerste Wereldoorlog?

Voor hedendaagse historici is het verleidelijk om de jaren tussen 1900 en 1914 te zien als een periode waarop de Eerste Wereldoorlog een logisch of minstens waarschijnlijk vervolg was. Of dat ook klopt is echter de vraag. Natuurlijk zijn er, zeker vanaf 1910, veel dingen gebeurd die tot de Eerste Wereldoorlog hebben geleid, maar tegelijkertijd is het ook duidelijk dat mensen die in de tijd zelf leefden deze absoluut niet aan zagen komen. En toen hij eenmaal was begonnen dacht iedereen dat het met een paar maanden weer voorbij zou zijn.  

Daarom is dit een kwestie om voorzichtig mee om te gaan. Sommige verwikkelingen vormden een aanloop naar de Grote Oorlog, maar veel zaken hoeven niet in dat licht te worden gezien.

 

De Dam in Amsterdam op een zogeheten fotochroom (handmatig ingekleurde foto) tussen 1890 en 1900. (Bron: Wikimedia)

In Nederland verliepen de ontwikkelingen trager en soms ook anders dan in andere Europese landen. Dat Amsterdam een echte tramstad zou worden was echter al vroeg bepaald.

 

Historama Rond 1900

Deze site wil een historisch beeld geven van het tijdperk rond 1900 en biedt binnen dat kader een breed spectrum aan onderwerpen. Kijk om een beeld te krijgen bij de categorieën in het menu boven aan deze pagina, bekijk de inhoudsopgave voor een overzicht van alle artikelen, kijk hieronder bij de nieuwste artikelen of gebruik de zoekmachine rechts bovenin.

In ieder geval veel leesplezier gewenst en groetjes,

Anne-Claire

 

 

Laatste nieuwe artikelen

 

Geschiedenis van de petroleumlamp

11 maart 2021

Voor het eerst ruim licht in huis

In 1860 verscheen de petroleumlamp op de markt, wat alles te maken had met de ontdekking van petroleum, een aardolieproduct, als brandstof kort daarvoor. De geschiedenis van de petroleumlamp gaat dan ook gelijk op met de vroegste geschiedenis van aardoliewinning. In ieder geval werd de lamp na introductie al snel in veel huishoudens populair.


Geschiedenis van de Argand olielamp

11 maart 2021

Begin modern kunstlicht met nieuw type olielamp

In 1783 deed de Zwitser Aimé Argand de meest baanbrekende uitvinding in de moderne geschiedenis van de lamp, namelijk de moderne lamp zelf. Deze Argandlamp, een olielamp, was de eerste significante nieuwe vorm van verlichting in duizenden jaren. De basis daarvoor was de Argandbrander, een systeem dat de lont een stuk beter deed branden.


Geschiedenis van de tijd

9 december 2020

Naar een nieuwe perceptie van tijd in de 20ste eeuw

Hoe wij tegen het verschijnsel tijd aankijken, onze tijd ervaren en deze indelen is niet hetzelfde als hoe mensen dat in het verleden deden, zeker niet in het verre verleden. Door de tijden heen veranderde de perceptie van tijd aanzienlijk. Pas in de loop van de 16de eeuw begon de beleving van tijd zoals wij die kennen...


Geschiedenis van de postkoets

27 oktober 2020

Met een afgeladen diligence op reis

De postkoets, ook bekend als diligence, vervoerde in de 17de, 18de en 19de eeuw reizigers over langere afstanden en vaak ook post. Het is een vervoersmiddel dat tot de verbeelding spreekt en in menig verhaal voorkomt. In een postkoets waren mensen die elkaar niet kenden immers gedwongen om samen een lange reis te maken, terwijl ze dicht op elkaar zaten gepakt.


De 19de-eeuwse klassenmaatschappij

30 september 2020

Overgang van een standen- naar een klassenmaatschappij

Gedurende de tweede helft van de 19de eeuw bewogen veel Europese landen onder invloed van de industrialisatie van een traditionele standenmaatschappij naar een samenleving ingedeeld naar sociale klassen. Dat is opmerkelijk, want een verschuiving van het ene naar het andere systeem is een zeldzaamheid. 


Nieuwe sociale indelingen in de 19de eeuw

4 september 2020

De maatschappelijke ladder op de schop: naar klassen en zuilen

Dat veranderingen die het gevolg waren van de industriële revolutie tot in het hart van de samenleving doordrongen, blijkt bovenal uit het feit dat in alle Europese landen de sociale stratificatie compleet wijzigde. De traditionele standenmaatschappij veranderde in een klassenmaatschappij en in Nederland en België...


Geschiedenis van de koets tot 1914

11 augustus 2020

Van luxe privérijtuig tot overvolle postkoets

De koets was tussen 1870 en 1914 zonder enige twijfel de belangrijkste vorm van kleinschalig personenvervoer. Waar ..., bleef de meer individueel georiënteerde reis afhankelijk van het ouderwetse rijtuig. Hoewel ouderwets veelal niet het juiste woord is, want ook de koets ontwikkelde zich door de industrialisatie. Daardoor kon men rond 1900 uit meer en betere koetsen kiezen ...


Geschiedenis karren en wagens tot 1914

13 mei 2020

Van handkarren tot luxe paard met wagens

Het idee van een op wielen rijdend voertuig om goederen of mensen in te vervoeren, stamt uit de prehistorie. Karren en wagens bestaan daarmee al vele millennia. Toch waren er nooit zoveel in gebruik als in de decennia rond 1900. Juist toen er in toenemende mate nieuwe transportmiddelen als de trein en het stoomschip beschikbaar kwamen, waren er meer karren en wagens nodig dan ooit.


Publieksspelen tot 1896

23 april 2020

Op weg naar de moderne Olympische Spelen

Het concept 'Spelen' in de vorm van sportieve en soms ook culturele competities die voor publiek worden gehouden, is stokoud. Al sinds de vroege oudheid worden Spelen als evenementen of festival georganiseerd, waarvan sommigen nog steeds of weer bestaan. In de loop van de 19de eeuw beleefden dergelijke publieksspelen zelfs een opvallende revival en kwamen er...


Vernieuwingen sport en spel na 1850

31 maart 2020

Naar een nieuwe wereld voor sport en spel

Op het gebied van spelen veranderde er in Europa veel in de loop van de 19de eeuw. Daardoor zag het spel, en vooral de sport, er rond 1900 heel anders uit dan rond 1800 en nam ook het volume ervan flink toe. Er is echter geen speciale ontwikkeling aan te wijzen die al die veranderingen heeft aangezwengeld, zelfs de op echt alles van grote invloed zijnde...


De geschiedenis van sport en spel

18 maart 2020

Spelen als vrijetijdsbesteding in Europa

De homo ludens, de spelende mens, heeft de hele geschiedenis bestaan, maar kreeg niet altijd evenveel maatschappelijke ruimte om zich te uiten. Door de tijd heen ging dat op en neer. Na 1850 kwam er in Europa en de westerse wereld echter structureel meer belangstelling en tijd voor sport en spel, waardoor ook de aandacht voor de geschiedenis van spelen als vrijetijdsbesteding ...


Trams in Nederland rond 1900

24 januari 2020

Hoe Nederland een land van trams en buurtspoorwegen werd

Nederland kende tot ongeveer 1870 in vergelijking met andere westerse landen vrij weinig industrialisatie en urbanisatie. Daarnaast was Nederland Waterland al eeuwen gewend zich met boten en schepen te behelpen en was vervoer over land van minder belang. Na 1870 veranderde dat echter. Enerzijds begonnen industrie en ...